Wilsonbekwaamheid

Als cliënt heeft u een aantal rechten. Eén daarvan is dat een arts u toestemming moet vragen voordat hij u mag behandelen. Dit is soms niet mogelijk, bijvoorbeeld als er snel gehandeld moet worden als iemand buiten kennis is geraakt of bij ernstige verwardheid door dementie. In zulke situaties wordt vastgesteld dat iemand ‘wilsonbekwaam’ is en dat iemand anders bepaalde beslissingen moet nemen, bijvoorbeeld iemand uit de eigen (familie)kring.

Iemand die wilsonbekwaam is, kan niet voor zichzelf beslissen. In sommige situaties is het overduidelijk dat het niet meer mogelijk is om zelf wensen kenbaar te maken, bijvoorbeeld als iemand bewusteloos of in coma is of bij zware dementie.

Er zijn ook situaties denkbaar, waarbij iemand het ene moment wel en het andere moment niet voor zichzelf kan beslissen. Of sommige beslissingen nog wel zelf kan nemen en andere niet. Dit zien we bijvoorbeeld bij mensen met een lichtere vorm van dementie, een psychiatrische ziekte of een hersenbeschadiging. In dit soort wisselvallige situaties staat vast dat de cliënt in eerste instantie altijd over zichzelf beslist: iemand is wilsbekwaam, totdat het tegendeel blijkt. Bij de eerste tekenen van wilsonbekwaamheid – zoals bij beginnende dementie – mag een ander dus niet zomaar alle beslissingen overnemen.

De arts is de eerste die bepaalt of een cliënt wilsbekwaam is om een beslissing rond de zorg of behandeling te nemen. Dat beslist hij samen met andere behandelaars. Familie of mensen uit de omgeving van de cliënt kunnen daarbij ook een rol spelen en hun mening geven. Om vast te stellen of iemand wilsonbekwaam is, zijn er enkele kenmerken die de arts houvast geven.

Wilsonbekwaamheid is aan de orde als iemand de informatie over zijn ziekte niet meer kan begrijpen en de gevolgen van een beslissing niet meer kan overzien. Diegene is voor die beslissing dan wilsonbekwaam.

Iemand die wilsonbekwaam is, wordt doorgaans bijgestaan door een zogenoemde vertegenwoordiger (zorgwaarnemer). Meestal is dat de partner of een nabij familielid, zoals een kind, broer of zus. Een vertegenwoordiger behartigt de belangen van de cliënt en beslist over alles wat te maken heeft met verzorging, verpleging en behandeling.

U kunt bijvoorbeeld met uw dierbaren overleggen wat u zou willen als u iets zou overkomen. U kunt dit schriftelijk vastleggen. Ook kunt u alvast een zorgwaarnemer aanwijzen en schriftelijk vastleggen voor het geval er iets gebeurt. Meer informatie vindt u onder Schriftelijke wilsverklaring.

Het is altijd aan te raden om bezwaren eerst te bespreken met de arts. Als dit niet volstaat, kunt u terecht bij de klachtenfunctionaris van Argos Zorggroep. Ook kunt u een officiële klacht indienen bij de externe klachtencommissie van Argos Zorggroep. Informatie hierover vindt u op de website onder Klachten en suggesties.